Biblioteka Uniwersytecka

Białostocki Uniwersytet to jedna z największych uczelni w północno-wschodniej Polsce, kształcąca studentów na kierunkach humanistycznych, społecznych i matematyczno-przyrodniczych. W skład Uniwersytetu wchodzi 9 wydziałów, w tym jeden zagraniczny. Instytucja zatrudnia prawie 800 pracowników naukowo-dydaktycznych, w tym blisko 200 profesorów; kształci na poziomie studiów zawodowych i magisterskich ponad 12 tys. studentów w systemie studiów dziennych, zaocznych, wieczorowych i eksternistycznych.

Celem planowanej inwestycji była budowa nowego gmachu Biblioteki Uniwersyteckiej i przeniesienie do niej magazynów oraz innych funkcji rozsianych obecnie w kilku placówkach w Białymstoku. Powierzchnia użytkowa wewnętrzna wynosi 3250m2, a dodatkowo zaprojektowane jest atrium o powierzchni 170m2. W zakresie inwestycji jest także olbrzymie otoczenie terenu, wraz z zaprojektowanym zespołem stawów odparowujących, o łącznej powierzchni 6,1 ha.


Cały kampus jest zaprojektowany na planie połączonych placów gwieździstych, stąd działka pod bibliotekę przypomina wycinek koła. Układ nieprostopadłościenny budynku ma na celu podkreślić i uwydatnić układ urbanistyczny. Jako że już od początku pracy nad projektem nie planowano żadnych ogrodzeń wokół budynku, jedyną możliwością, by czytelnicy mogli swobodnie wychodzić z książkami, było stworzenie wewnętrznego atrium, co składało się na całość pomysłu na pentagonalny kształt budynku. Tak też zrodziła się idea stworzenia wydrążonej w środku pięciokątnej formy wpisującej się w promienisty układ urbanistyczny.

Funkcjonalnie biblioteka jest podzielona na dwie części. Strefa zamknięta – przeznaczona dla pracowników zawiera magazyny woluminów, biura oraz pracownie. Funkcje otwarte pełnią dostępne dla użytkowników: czytelnia, hol wystawowy, salki do pracy indywidualnej i grupowej, sala konferencyjna, sala szkoleniowa oraz ekspozycja Gabinetu Ryszarda Kaczorowskiego. Pozostałe pomieszczenia pełnią funkcję pomocniczą lub techniczną.

Niebanalny jest też projekt elewacji budynku Biblioteki. Zamiast lustrzanych tafli odbijających widok otaczającej budynek zieleni, zaprojektowano trójwymiarowy rysunek z aluminiowych żyletek stanowiący geometryczne uproszczenie rosnących wokół biblioteki drzew.

Natura nie wspina się po budynku w postaci bluszczy, ale jest widoczna w wewnętrznym atrium, które stanowi zewnętrzną czytelnię. Otoczenie wyraźnie wskazuje jakie elementy zostały zaprojektowane przez człowieka – stąd stawy mają regularny geometryczny kształt trójkątów, ale nie zastosowano żadnych ogrodzeń, tak, by użytkownik miał pełen kontakt z przyrodą. Nawet ławki zewnętrzne nie stanowią dodatkowych elementów, a zamiast tego stworzono je z trawy, która zostanie uformowana na odpowiednich stelażach.

Inga Rolek, architektka DEMIURG Project

Ze względu na specyficzny klimat pogodowy w Białymstoku, w projekcie skupiono się w większości na odpowiednim wykorzystaniu i retencjonowaniu wód opadowych. Na dachach zaprojektowano zielone dachy o wysokich parametrach wstrzymywania wody, a przy budynku rozciągać się będą stawy retencjonująco-odparowujące wodę deszczową. Będzie można wykorzystywać je także przy bieżącym podlewaniu. Oprócz tego, wykorzystano standardowe dla budynków użyteczności publicznej rozwiązania energooszczędne m.in. podwyższone parametry izolacji termicznej czy kompleksowy system BMS dla lepszego sterowania instalacjami wewnętrznymi.

Inwestor: Uniwersytet w Białymstoku

Lokalizacja: Białystok, Konstantego Ciołkowskiego 1R

Funkcja: biblioteka

Zakres: Projekt pełnobranżowy

Powierzchnia terenu: 3250 m2

Data realizacji: 2019- 2021

Ludzie projektu

Inga Rolek

Hubert Maciejewski

Monika Kamińska

Rafał Murat